Tarihe Yardımcı Bilimler

  • COĞRAFYA : İnsanlar ve yer ile bunlar arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim dalıdır
  • ARKEOLOJİ : Kazı vb. yöntemlerle ortaya çıkarılan tarihi yapıtları kültürel , sanatsal ve tarihsel yönden inceleyen bilim dalıdır. ( tarih öncesi – prehistorya )

NOT : Eski yapıların altta kalması ve üstüne yeni yapıların kurulmasıyla oluşan tepelere türkiyede höyük, yunanistan’da magula , yakın doğuda tell , iran’da tepe denmiştir

  • KRONOLOJİ : olayların meydana geldiği tarihin bilinmesi olaylar arasında neden-sonuç bağlantısının kurulmasına yardımcı olur.
    1. Mutlak kronoloji : olayların tam ve sağlıklı şekilde verilmesi. Gün ay yıl olarak ne zaman gerçekleştiğinin bilinmesi gibi ( istanbulun fethi 29 mayıs 1453 )
    2. Nispi kronoloji : geçmişte gerçekleşmiş ve zamanı bilinmeyen olayların mukayese ederek bulunmasıdır. ( ilk olimpiyatlar MÖ 776’da başlamıştır. Olimpiyatların 4 yılda bir tekrar edildiği bilinirse bir sonraki olimpiyatın ne zaman gerçekleşeceğini biliriz)

 

  • PALEOGRAFİ : Eski yazıların okunmasını sağlayan ve bu yazılanların türlerini belirleyen bilim dalıdır örnegin mısırın tarihini incelerken hiyeroglif Göktürkler ve Uygurları incelerken Uygur alfabeleri bilinmelidir.( mısır – Hitit savaşının çözülmesi için kadeş anlaşmasının anlamının çözülmesi )
  • EPİGRAFİ : Kitabeler bilimidir. Anıtlar üzerindeki kitabeleri ve üzerine yazılan yazıları inceler. Filoloji ve paleografyayla çalışır.
    1. Epigram : kitabeleri küçüklüğüne göre sınıflandırır
    2. Epigraf : kitabeleri büyüklüklerine göre sınıflandırır.
  • SOSYOLOJİ : Toplumları inceleyen bilim dalıdır.
  • ANTROPOLOJİ : insan bilimidir. İnsanların ırk yapısını inceler. İnsanlık döneminin en eski dönemlerinin aydınlatılmasında kullanılır.
  • FİLOLOJİ : dil bilimidir.
  • ETNOGRAFYA : toplumların yaşayış gelenek ve örf-adetlerini inceler. Türklerde etnografik araştırmalar meşrutiyetten sonra başlamıştır. 1912 de satı bey mektebi mülkiyede ders olarak okutmuştur
  • DİPLOMATİK : Siyaset bilimidir. Toplumlararası her türlü siyasi ilişkiler, savaşlar ve nedenleri , anlaşma metinleri siyasi ilişkilerle fermanlar bu bilim dalının kapsamında yer alır. Bunların yanında tarihi belgeleri tür, şekil ve içerik açısından inceler.
  • HERALDİK : arma bilimidir. Resmi belgelerdeki mühür, arma ve özel işaretleri inceler
  • SİCİLOGRAFİ : mühür bilimidir. Arma bilimiyle karıştırılır sık sık karıştırılır ( J )
  • NÜMİZMATİK : para bilimidir. Eski paraları inceler.
  • KİMYA : Karbon 14 metoduyla tarihsel buluntunun yaşı hesaplanır
  • ONOMASTİK : Soy bilimidir. Özel isimleri inceleyen bir bilim dalıdır
  • TOPONOMİ : yer adlarını inceleyen bilim dalıdır