Kütahya Aizonia Antik Şehri

Bu bölge ismini frigyalılara ait miteolojik kahraman  azandan alır. Aizonia antik kenti frig’lere bağlı aizanilist halkın yaşadığı bölgedir .  Kütahya şehir merkezine yaklaşık 55 km uzaklıkta olan çavdarhisar ilçesine bağlı görülmeye değer bir antik kenttir. Bu bölgede yapılan arkeolojik kazılar sonucunda zeus tapınagının çevresinde yerleşim izlerine rastlanılmıştır. Yapılan araştırmalar bu bölgenin başlangıçta bhtinya ve bergama uygarlıklarının himayesine ardından da roma imparatorluğu himayesinde kaldığını göstermiştir. ( Bu uygarlıklarla çağdaş olduğunu kanıtlar )  Roma etkisini m.ö. 133 ‘ten sonra görebilmekteyiz. Daha çok bu dönemden sonra kent adıyla paralar basıldığını kazılardan elde edilen ve nümizmatik araştırmacıları sayesinde ögrenmekteyiz. Roma döneminde zenginleşen bu uygarlık üzüm , tahıl , şarap , yün üretimi yapıp bunu ticari olarak kullanmışlardır. Fakat mimari açıdan yani kent yaşamı açısında bakacak olursak ilk bulgular millattan sonra ilk yüz yıla denk gelmektedir. Bu bölge Bizans döneminde din merkezlerinden biri olarak kullanılsa da daha sonra bu önemini yitirmiştir. Türk Eğemenliği döneminde ( selçuklu dönemi ) tatarların bir kolu olan çavdar tatarları tarafından askeri üs olarak kullanıldı . Bu yüzden bölgeye çavdar hisar adı da verilmiştir.
Bu bölgedeki ilk arkeolojik araştırmalara XIX. yy ‘da  Avrupalı gezginler öncülük etmiş ardından önemi artmıştır. 1926 ‘lara gelindiğinde Alman arkeoloji enstitüsünün incelemeleri başlamıştır.   Genellikle Avrupa tekelinde yapılan araştırmaları 2011 yılına gelindiğinde Denizli Pamukkale üniversitesi  devralmıştır. Bulunan kalıntılar içerisinde bugüne kadar günümüze ulaşmış en sağlam yapıdaki zeus tapınağı , antik uygarlıkların olmazsa olmazı yaklaşık 15 bin seyirci kapasiteli stadyum , su yapıları , kutsal yapılar ,  kemerler , hamam ve  köprü yapıları sayılabilir.