Uygurlar ( 745 – 840 ) ( Ötüken )

 

  • Uygur akraba müttefik anlamına gelir. ( 9 Aile )
    • Göktürkleri yıkmak için Karluk ve basmil topluluklarınıyla işbirliğine girmişler ve daha sonra bu topluluklar da hakimiyet altına alınmışıt.
      • Böylece Aile birliği 11 ‘e yükselmiştir .
    • Çin kaynaklarında Uygur kelimesi şahin gibi dolaşan anlamına gelir
    • Kutluk bilge kül kağan tarafından kuruldu.
    • Hareketli matbaayı kullandılar
    • Orta oyunu oluşturdular
      • Türk tiyatrosunun temelini oluşturdular.
    • Bögü kağan zamanında maniheizmi kabul etmişlerdir.
      • Mani bir ressamdır.
      • Bu dinin etkisiyle hükümdarlarına Ay ünvanını verdiler.
      • Bögü kağanın bu dini kabul etmesinde halkının yerleşik hayatı ve dolayısıyla refahı yaşamalarını istemesidir.
      • Arap seyyah Tamim ibn bahr 821 yılında ordu balık’ı ziyaret etmiş ve 2 inançtan bahsetmiştir ( maniheizm ve göktanrı )
      • Ötükende tarım yapılmadığından karabalsagun ‘a merkezi taşıdılar.
        • İlk üretilen darı’dır. ( mısır )
      • Turfan Uygurları mogolları kültürel yönden etkilemişlerdir.
        • Turfan Uygurları tahta geçme hukukunu yazılı belgelere dayandırımışlardır.
      • Tapınaklarına burkan adı verilir.
      • Örgün eğitimi oluşturdular.
      • Yerleşik kültürün görüldüğü ilk başkent ordubalig ’tır.
        • Kurdukları başlıca diğer şehirler : idikut , turfan , karahoça , beşbalık.
      • Moğolların Türkleşmesinde etkilidirler
        • Moğollar Uygurlara benim öğretmenim demişlerdir.
      • Kırgız baskısıyla yıkılmışlardır.
      • Karabalsagun ve sine uşi yazıtları uygurlara aittir.
      • Diğer anıtlar :
        • Sekiz yülmek
        • altun yaruk
          • Çinceden Uygur Türkçesine çeviridir
          • Buda dinine ait ahlaki değerler anlatılmaktadır
        • taryat ve iki kardeş hikayesi .
        • karahoça ve turfan kazılarında Uygur kütüphanelerinden yazma eserler bulunmuştur.
        • Uygurların mimari özellikleri Selçukluların ve Osmanlıların külliye yapısını etkilemiştir.
        • Fresko , duvar resimleri ve minyatür’ü diğer türk devletlerinden farklı olarak geliştirmişlerdir.

NOT : Uygur alfabesini ( 18 harf ) karahanlılar, Tibet , hint , Moğollar kullanmışlardır.NOT : Uygur yazısını çözen prof. Müller olmuştur.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir