Gazneliler ( Gazne ) ( 963 – 1187 )

  • Kurucusu alp tigindir. ( padişah unvanını ilk kez kullanılmıştır )
  • Alp tiginden sonra gelen İbrahim bilge tigin ve böri tigin zamanında samanoğullarına bağlı bir devlet görüldüğü için kendilerinden sonra gelen ve bağımsız bir tavır sergilediği için Sebük tegin devletin asıl kurucusu sayılmaktadır.
    • Çocuklarına ölümünden sonra öğüt almaları için anı niteliğinde eser bırakmıştır ( pentname )
  • Sebük teginden sonra babadan oğula bir hükümdarlık görülür
  • Kaynaklarda yeminiler ve sebükteginiler olarak da geçer
  • Gazneli Mahmut, samanoğullarınca tanınmayan Bağdat Abbasi halifesi adına hutbe okutmuştur.
  • Çok uluslu bir yapıya sahip olmuşlardır.
    • Simgelerinde tavus kuşu vardır.
  • Halife tarafından kendisine yemin ed-devle emin el mille lakabı verilmiştir
  • Şii büveyhoğullarına karşı Abbasi halifesini korumuş ve sultan ünvanını kullanan ilk türk hükümdarı olmuştur ( sultan ünvanını kadir billah vermiştir )
  • Halife adına hutbeler okutmasıyla Selçuklu ve osmanlılarda olduğu gibi islam dünyasının liderliği ve koruyuculuğunu üstlenmiştir
  • Gazneli Mahmut hindistana 17 sefer yapmıştır. ( en önemlisi somnat seferidir ( 16. sefer)) ( 17. seferinde çatları yok etti )
    • Somnat seferi sonrasında halifeden kehfüddevle ve’l İslam ünvanını aldı.
    • Abbasi halifesine her yıl hindistana sefer yapma sözü vermiştir
    • Biruni bu seferlerden 4 üne katılmıştır.
      • Enlem – boylam hesaplamaları yapmıştır
      • Hindistanı tanıtan eseri : kitabu tahkiku’l mal li’l hind .
      • Gazneli Mahmut onun için sarayımın en değerli hazinesi demiştir.
    • Hüsrev şah döneminde başkent lahor’a taşındı ( orada ölmüştür – 1160 )
    • En önemli medreseleri beyhakiye medresesidir.
    • El buruni bu dönemde yaşamıştır.
      • Enlem boylam hesaplamaları yapmıştır.
    • İlkkez Sikkelerin üzerinde sultan ünvanını kullanan sultan İbrahim olmuştur
    • Guleman-ı saray denen askeri birlikleri oluşturmuşlardır.( filler de kullanılmıştır)
    • Nesa ( 1035) , serahs ( 1038 ) ve dandanakanla ( 1040 ) yıkılış süreçlerine girmiştir
      • Üçü de sultan mesud döneminde gerçekleşmiştir ( 1030-1040 )
      • 1187 de Afgan asıllı gurlularca yıkılmıştır
    • Dandanakanla çağrı bey kardeşi tugrul beyi Selçuklu sultanı ilan etmiştir ( nişapurda adına hutbe okutarak bağımsızlığını ilan etmiştir ) ve başkent merv olmuştur
    • ESERLER : utbi tarafından yazılan tarihi yemin ve firdevsinin şehnamesi (gazneli mahmuda sunulmuştur)
      • Şehnameyi daha sonra Türkçeye çeviren memlük sultanı Kansu gavri’dir.
      • İran – turan mücadelesi alatılır.
    • MİMARİ ESERLER : zafer kuleleri , leşker-i bazar ulu cami , arus’ül felek cami

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir