Abbasiler Dönemi ( 750 – 1258 )

  • Ebul Abbas Abdullah döneminde ılımlı politikalar gerçekleşmiştir
  • Emevilerin yıkılmasında etkin rol alan Ebu Müslim horasan’ı ordu başına almıştır .
  • Ebul abbasın çiçek hastalığından ölmesi üzerine yerine ebu Cafer Mansur geçti
  • Ebu Müslim horasani onun döneminde öldürülmüştür .
  • Ebu Cafer Mansur başkenti bağdata taşımış ve mekkeye giderken yolda ölmüştür
  • Muhammed mehdi posta teşkilatını ,sanayi ve ticareti geliştirmiştir
  • Bu devirdeki en önemli olay horasani taraftarlarının el mukanna liderliğindeki isyanıdır ( mukanna lakabı : şaşılığını gizlemek icin altından peçe kullanması )
  • Mehdi büyük bir orduyla isyanı bastırmıştır
  • Harun reşit dönemi Abbasilerin en parlak dönemidir
  • Anadoluya akınlar yapıldı İstanbul kuşatıldı ama başarılı olunamadı
  • Harun reşidin başarılı olmasının en büyük sebebi bermekilerin desteğidir ( 17 yıl)
  • ileride güçlenmeleri sebebiyle bermekileri ortadan kaldırmıştır
  • avrupada şarlmanla diplomatik ilişkiler kurmuştur
  • Diyarbakır ’ dan Tarsus ‘a avasım adında ordugah şehirleri kurdurmuştur. Bunlar;
    • Tarsus , adana , Antakya , Maraş , Malatya , diyarbakır
  • Konyaya kadar gelen Abbasi ordusu karşısında duramayan Bizans imparatoriçesi irene yılda 90 bin dinar vergi vermeyi kabul etmiştir
  • Üç oğlunu birbirine veliaht tayin etmiştir
    • Muhammed el emin , Abdullah el memun , kasım el mutemid
  • Muhammed el emin oğlunu veliaht etmek istemesi üzerine memunla aralarında siyasi bir rekabet yaşandı
  • Başarısız olan Muhammed el emin kardeşine emir-ül müminin ünvanını verdi
  • Memun dönemin : fars , ırak , yemen bölgelerinin yönetimini kardeşi hasan bin sehle bıraktı ( Arapların bir kısmının tepkisini çekmiştir)
  • islam dünyasındaki şii – Sünni ayrımına son vermek için varisi olarak kendi soyundan biri yerine Ali’nin soyundan ali bin musa er rızayı seçti
  • Sünnilerin tepkisini çekti ve olayları kısa süreli olsa da bastırdı
  • beytül hikme adında bir ilim merkezi oluşturmuştur ( sasanilerin gundişapur akademisi örnek alınmıştır)
  • beytül hikmeye  farklı dillerde tercüman getirilmiştir. Süryanice, Latince,yunanca Hintçe, Farsça ( el Harezmi , el kindi ve beni musa kardeşler burada yetişmiştir )
    • El kindi yi burada görevlendirmiştir.
      • İlk Müslüman filozof sayılır
      • Batıda alkindus olarak bilinir
      • Risale fi’l akl , risale fi’l hududi’l esya , risale fi’r ruh önemli eserleridir.
    • Babek isyanı : arap milliyetçiliğine karşı Azerbaycanlı babek hürremin çıkardığı isyandırf
    • Hurma yedikten sonra öldüğü söylenir.
    • Ebul ishak el mutassım döneminde horasanlı askerler ile türk asıllı kölemenler arasında bağdatta devamlı mücadeleler yaşanmıştır
    • Bu olaylara son vermek amacıyla samarrayı yeni devlet merkezi olarak seçti
      • Bu şehre türk ailelerinin bir kısmını da yerleştirdi
    • Babekin 23 yıllık isyanını bitirdi ( Afşin haydar bin kavuşa ordu sağlayarak )
    • Mutassımın hilafeti zamanında Abbasilerde bölünme hızlanmıştır
    • Ebu Cafer Harun vasık dönemi isyanlarla geçmiştir. Bu isyanların ana sebebi babası döneminde yerleştirilen Türklerin hızla güçlenmesi ve Arapları tehdit ediyor olmasıdır
    • Çıkan bu isyanları bastırmış ve 5 yıl içinde vefat etmiştir
    • Mütevvekil dönemi bizansla mücadelelerle geçmiştir ve iki taraf da birbirini yıpratmıştır
    • Felsefeye dair vaazları yasaklamış ve Türklere güvenmemiş onların gücünü kırmaya çalışmıştır. Kendi komutanları ve oğlu taraından öldürülmüştür
    • Muntasır dönemi 1 yıl sürmüştür ve babasını öldüren halife olarak anılmıştır
    • Mustain dönemi tahiriler ve türk kumandanları ortadan kaldırmaya çalışmış fakat başarılı olamamış dönemi isyanlarla geçmiştir
    • Muhdedi bağdata getirilen horasanlı askerlerin maaşlarının ödenmemesi neticesindeki isyanlarla uğraşmıştır
    • Mutemid döneminde çıkan Yakup b. Leysin çıkardığı isyan Abbasi dönemindeki en büyük isyan sayılır
    • Abbasilerin son dönemi ve yıkılış süreci
      • Son dönemlerinde çıkan isyanlar devleti zayıflatmıştır
      • Fatimilerin doğuya doğru ilerlemeleri
      • 945 yılında büveyhoğullarının bağdatı işgali yıkılışı hızlandırmıştır
      • İktidarı alan büveyhliler Abbasileri sadece halife olarak seçiyorlardı
      • 1055 te Büyük selçuklu devleti Abbasi halifesini Şiilerden kurtardı ( Tuğrul beye sultan ünvanı verildi)
      • Böylece Abbasi hilafeti fatimi tehdidinden kurtulmuş oldu
      • Harzemşahları ortadan kaldıran Moğolların islam dünyasına istila hareketleri
      • Hülagunun bağdatı işgaliyle mutasım teslim oldu ( ilhanlılar )
        • 5 asırlık bagdat-islam hilafeti son buldu
      • Abbasilerin yıkılma süreciyle tevaif-i mülük devletleri kuruldu

 

ESERLERİ : samarra ulu cami , tolunoğlu Ahmet cami , kubbetü’s süleybiye türbesi (samarrada yapılan bu türbe islam sanatının ilk türbesi kabul edilir )

ABBASİLERDE DİVAN

  • divan-ı haraç : mali işlerle ilgilenir
  • divan-ül ceys : askerlerin gereksinimleriyle ilgilenir
  • divan-ül berid : posta , haberleşme ve istihbarat işleriyle ilgilenir
  • divan-ül mezalim : halkın sorunlarıyla ilgilenir.

 

NOT : Divanları kontrol amacıyla kitabet daireleri kurulmuştur

  • katib’ul resail , katib-ul haraç , katib-ul cunt , katib-ul şurta , katib-ul kaza en meşhur katiplerdir

 

NOT : Abbasilerin başlıca gelir kaynakları ; haraç , cizye , zekat , fey , öşür ve gümrük

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir