Tanzimat Dönemi ( 1839 – 1876 )

TANZİMAT DÖNEMİ ( 1839-1876 )

( Abdülmecit ve Abdülaziz dönemlerini kapsar )

( NOT: Dikkat edilmesi gereken  tanzimat adını duyduğumuz gibi bu dönemi 1839 yılıyla sınırlandırmamız gerekir . Tanzimat Dönemi kanuni esasinin yayınlandığı zamana kadar yayılır . Yani ıslahat fermanı ve daha sonrasında gerçekleşen ( 1876 yılına kadar ) olaylar da tanzimat dönemi içerisinde yer alır . )

TANZİMAT FERMANI ( Gülhane-i hattı humayun )  (1839)

  • Dönemin padişahı Abdülmecit – sadrazamı ise Mustafa reşit paşadır.
  • Vezirden çobana kadar herkes eşittir.
  • Herkes gelirine göre vergi verir ( daha önce dine göreydi ) .
  • Askerlik vatan görevi haline geldi ( gayri mislimler dahil ) .
    • Askerlik hizmetinden sürekli ya da geçiçi olarak muaf olanlar :
      • Saray çalışanları , üst düzey devlet görevlileri , istanbulda yaşayanlar , medrese hocaları ve talebeleri , kadılar , bir evin tek erkeği ya da dul bir kadının tek oğlu .
    • Osmanlı tarihininde anayasa sürecine geçişin ilk aşaması sayılır.
      • Padişah kendi gücünden hariç kanun gücünü kabul etmiştir.
      • Hukukun üstünlüğü prensibi ortaya çıkmıştır.
    • Müsadere usulu kalktı ( suçlunun mirasına el koyma kanunla kalkmış oldu ) .
      • II .Mahmut müsadere usulünü sözlü olarak kaldırmıştır.
    • Fermanın yayınlanmasında dış etki ( Fransız ihtilali ) vardır fakat Avrupalıların baskısından bahsedemeyiz.
      • Londra konferansında etkili olmak amaçlar arasında yer alır.
      • Osmanlıcılık fikri ön plandadır.
    • Fermanda basın serbestligi , siyasi hak ve hürriyetler ile düşünce özgürlüğünden bahsedilmemiştir.

ISLAHAT FERMANI ( 1856)

  • Bu dönemin sadrazamı Mehmet emin ali paşadır.
  • Bu fermanın yayınlanmasında Paris konferansı etkili olmuştur.
  • Gayri Müslimler de devlet memuru olabilecek ( kafir-zındık gibi sözler kullanılmayacak ) .
  • Yerel idarelerde görev alabilecekler .
  • Askerlik için nakdi bedel usulü geldi ( cizye kalktı ) .
  • İltizam usulu kalktı(uzak eyaletteki toprakların açık artırmayla mültezimlere satışı) .
    • Bu vergiler artık muhassıl aracığıyla toplanmıştır ( memur ) .
  • Yabancılar da toprak alabilecek .
  • Mahkemelerde herkes kendi dinine göre yemin edebilecek .
  • Gayri Müslimler il genel meclislerine üye olabilecek ( ilk siyasi hakları ) .
  • Gayri Müslimler cizye ve haraç ödemeyecek ( para karşılığı askere gitmeyebilir-ayrıcalık) .
  • Patrikhanenin aldığı kararlar padişah onayından sonra yürürlüğe girecek .
  • Gayri Müslimlere verilen ayrıcalıklar Müslümanların tepkisini çekmiş ve Cidde ve Lübnan olayları başlamıştır.

NOT : Gayri Müslimler devlet yönetiminde temsil hakkını meşrutiyetle aldılar .

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir