Lozan Anlaşması ( 24 Temmuz 1923 )

LOZAN GÖRÜŞMELERİ VE LOZAN ANLAŞMASI 

  • Görüşmelere ismet İnönü , ABD gözlemci, Rusya ve Bulgaristan da boğazlar için katıldı.
    • TBMM adına ismet İnönü başkanlığında hasan saka bey ve Dr. Rıza Nur katılmıştır
  • Yahya kemal Beyatlı ve Ruşen eşref Ünaydın basın danışmanı olarak katılmışlardır.
  • Mustafa kemal Lozan yerine İzmir ‘ de toplanılmasını istemiştir.
  • Lozan görüşmelerinde anlaşmazlık çıkınca görüşmeler yarıda kalmıştır
    • Lozanın ertelenmesinin başlıca nedeni ingilteredeki hükümet değişikliğidir.
  • Sonraki görüşmelere kadar TBMM kendini yeniledi (II. TBMM ) ve bu süreçte İzmir iktisat kongresini topladı ( başkanı kazım karabekirdir )
    • Konuşmayı M.kemal yapmıştır.
    • Okuma bayramı kabul edilmiştir.
    • Ekonomi kararlar neticesinde Türkiye boğazlar ve Musul konusunda askeri harekat hazırlıklarına başladı .
      • Harekat girişimi üzerine itilaf kuvvetleri lozan’ın tekrardan toplanmasını sağlamışlardır.
    • Lozanda 4 temmuz 1923 tekrar toplanıldı ve Lozan anlaşması 24 Temmuz 1923‘te imzalandı.
    • I. TBMM tarafından imzalanmış ve II.TBMM tarafından onaylanmıştır.
    • Lozan konferansının açılış konusmasını İsviçre devlet başkanı m. Haab yapmıştı.
    • I. Dünya savaşını sona erdiren son anlaşmadır.
    • Düstür dergisinde yayınlanmıştır
    • Lozandan sonra türkiyenin katıldığı ilk uluslar arası konferans Cenevre silahsızlanma konferansıdır.
    • Osmanlı tarihinde benzeri görülmemiş siyasi zaferdir ( M. Kemal ) .
      • Bu bir anlaşma değil hesaplaşmadır ( M. Kemal ) .

SINIRLARLA İLGİLİ

  • Suriye sınırı Fransa ile imzalanan Ankara anlaşması aynen kabul edildi .
  • Batı ( yunan sınırı ) lozanla imzalanan tek sınırdır ( Meriç sınır kabul edildi ) .
  • Irak sınırı ( Musul meselesi ) lozanda çözülemeyen tek konu olmuştur .
    • Türkiye mısır ,ırak , sudan ve Kıbrıs adası üzerindeki egemenlik haklarından İngiltere lehinde vazgeçmiştir  .

BOĞAZLARLA İLGİLİ

  • Başkanı Türk olan uluslar arası bir komisyona bırakıldı ( taviz)
    • Vasfı ( Temel ) Bey .
  • Ticaret gemileri serbest olacak .
  • Türkiye boğazların iki yakasında da asker bulunduramayacak .

NÜFUS MÜBADELESİ

– İstanbul , Gökçeada ve bozcaadadaki Rumlar ile batı trakyadaki Türkler (etabli-yerleşik) dışında herkes Yer değiştirecek .

– Etabli sorununun çıkmasında İngiltere dış işleri bakanı lord curzon’un doğu trakyadaki Türkler ile batı anadoludaki Rumlar mübadele edilmelidir sözü etkilidir.

NOT : Her türlü kapitülasyonlar kaldırıldı . duyunu umumiyenin türkiyedeki yaptırımları son buldu.

NOT : Tüm azınlıklar türk vatandaşı sayıldı .

NOT: Yunanistan;bosnaköy – Boğazköy ve karaagaç istasyonunu savaş tazminatı olarak verdi .

NOT: Fener rum patrikhanesi sınır dışı yapılamamıs ve siyasi yetkileri elinden alınmıştır .

Patrik konstantinus arapoğlu (Bursalı) sınırdışı edilmiştir.

(ekümenlik hakkı : siyasi yetkilerin alınması ) ( Atatürk ortodox kilisesi için şer yuvası benzetmesini kullanmıştır- lozanda müzakere edilen ilk konudur .) .

NOT : Bozcada ( taşoz ) Gökçeada ( İmroz ) ve Tavşan adaları türkiyeye bırakıldı .

NOT : Yunanistan türkiyeye yakın adalarda silahlanamayacak ( ege ad. silahsızlandırılması) .

NOT : Yabancı okullar kalacak ama türk yasalarına uyma şartına uyacaklar ( en fazla yabancı okul ABD ‘ye aittir. ) .

Lozandan sonra dış politikadaki ilk siyasi zaferdir.

NOT : Türk sınırları içinde kalan yerlerin borçlarını ödeme kabul edildi ( Fransız frangı ve türk lirasıyla-1954) ( yüzölçümlerine göre ) .

Ödeme tutarlarını duyun-u umumiye idaresi belirlemiştir .

Lozanda görüşülüp sonradan tekrar gündeme gelen konular : Yabancı okullar , ırak sınırı , borçlar,, Suriye sınırı, boğazlar, nüfus mubadelesi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir