Sanayi Alanında Yapılan İnkılaplar

E)SANAYİ ALANINDAKİ GELİŞMELER

a) TEŞVİK-İ SANAYİ KANUNU ( 1927 )

  • Anaparanın eksik oluşu ,teknik elemanın az oluşu ve ardından dünya ekonomik bunalımının yaşanması başarısız olmasında etkilidir.
  • Özel sektörün sanayi kurma girişimi desteklendi.
  • İlk şeker fabrikası alpullu şeker fabrikası olmuştur ( 1926 – Alman destekli) .
  • Devlet istatistik enstitüsü kurulmuştur ( 1926 ) .
  • Sanayi sayımı yapılmıştır ( 1927 ) .
  • Devlet demiryolları genel müdürlüğü kurulmuştur ( 1927 ) .
  • 1929 dünya ekonomi bunalımı sebebiyle uygulanamamıştır.

 

b) DEVLETÇİLİK POLİTİKASI

  • Sanayileşmenin özel sektör tarafından yapılamayacağı anlaşılınca 1933’ten sonra devletçilik ilkesi uygulanmaya başlandı .
  • 1930-33 arasında yeni ekonomik düzene geçişte .
    • Türk parasını koruma kanunu çıkarıldı ( 20 şubat 1930),
    • TC merkez kanunu ( 11 haziran 1930) .
    • Sümerbankın kuruluşu ve görevleri hakkında kanun ( 1933) .
      • Devletçilikten sonra açılan İlk kamu iktisadi bankasıdır .
      • Ödünç para verme işleri kanunu ( 1933 ) .
      • Sanayi planını uygulama görevi sümerbank’a verildi.
        • Bu planın hazırlanmasında prof. Orlof’un etkileri vardır.
        • Dönemin iktisat bakanı celal bayardır.
  • Sovyet Rusyadan getirilen uzmanlarca prof orlof başkanlığında oluşturulan  beş yıllık  sanayi  planı 1933 te hazırlandı 1934-38’ da uygulandı.
    • II . Dünya savaşı sebebiyle 1939 ‘da uygulama kalkmıştır .
    • bursa merinos , gemlik sunni ipek , Karabük demir çelik(İngiltereden alınan krediyle ) , nazilli basma , kayseri ve eregli bez, Malatya pamuklu dokuma , seka kağıt fabrikaları bu plan çerçevesinde kurulmuştur
  • Kliring sistemi( takas) uygulanmaya başlanmıştır (malını alanın malını alma )
  • Halkçılık ilkesinin zorunlu bir sonucu olarak doğmuştur
  • Devletçilik özel teşebbüs ve serbest piyasaya karşı değildir
    • karma ekonomiye dayanır .
  • Devletçi ekonomiden liberal Pazar ekonomisine geçiş 1947 sonrası Recep Peker hükümetinin uygulamalarıyla başlamıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir