Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

A) SİYASİ ALANDA YAPILAN İNKILAPLAR

a) SALTANATIN KALDIRILMASI ( 1KASIM 1922 )

  • Lozan anlaşmasına Osmanlı temsilcilerinin de davet edilmesi etkili olmuştur.
  • Osmanlı resmen sona ermiştir.
  • Laiklik yolunda atılan ilk adım .
  • Siyasal anlamda yapılan ilk inkılap ve TBMM’nin tek inkılabıdır .
  • Devlet başkanlığı sorunu ortaya çıkmış cumhuriyetin ilanını hızlandırmıştır .
  • Yönetimin son sadrazamı Tevfik paşadır( 4 kasım 1922’de istifasını vermiştir) .
  • Şeyhlülislamlık makamı kaldırıldı ( şeriye ve evkaf ) .
  • TBMM Abdülmecit efendiyi halife ilan etti ( son halife ) .
  • Vahdettin İngilizlerin malaya zırhlısıyla malta adasına gitmiştir.

 

b) II. TBMM nin AÇILMASI ( 11 AGUSTOS 1923 )

  • Yapılan ilk iş lozanın onaylanmasıdır.
  • 1 ekim 1927 e kadar çalışmalarını sürdürmüştür .
  • kemal önce ankara daha sonra antep milletvekili olarak c.başkanı seçilmiştir.
  • İnkılaplara ağırlık verdiği için inkılapçı meclis olarak da anılır.

 

c) ANKARANIN BAŞKENT OLUŞU ( 13 EKİM 1923 )

– İsmet inönün TBMM ‘ ye sunduğu Ankaranın başkent olmasıyla ilgili kanun kabul edilmiştir. ( II. TBMM dönemi ( 11 Agustos 1923 ) ) .

 

d) CUMHURİYETİN İLANI ( 29 EKİM 1923 )

  • Mustafa kemal viyana gazetesi neue trei preseyye verdiği röportajda 23 nisan 1920de kurulan sistemin aslında cumhuriyet olduğunu sadece cumhuriyet adının kullanılmadığını söylemiştir .
  • Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz . ( Çankaya köşkü 28 ekim 1923 ) .
  • Devlet başkanlığı sorunu çözüldü .
  • Hükümet bunalımı çözüldü ( ali fethinin 2 gün önceki istifası ) .
  • Rejim sorunu çözüldü – kabine sistemine geçildi .
  • 1925ten itibaren 29 ekim cumhuriyet bayramı olarak kutlanmaya başlanmıştır .
    • Cumhuriyetin 10. yılında düzenlenen onuncu yıl marşının (1933) ;
      • Söz yazarları Faruk Nafiz Çamlıbel ve Behçet kemal çağlar .
      • Bestecisi ise Cemal Reşit Rey’dir .
        • Onuncu yıl kutlamalarını filme almak için rus yönetmen sergei yutkeviç türkiyeye gelmiştir.
      • İlk başbakan İsmet İnönü ilk meclis başkanı Fethi Okyar olmuştur .
        • Başbakanlar : ismet İnönü , Ali Fethi ,Celal Bayar .

 

1921 ANAYASASI 1923 DEĞİŞİKLİĞİ

  • 1921 anayasasında yapılan ilk değişiklik devletin rejimi cumhuriyettir maddesidir.
  • Yönetim biçimi cumhuriyet – başkent Ankara (13 ekim 1923 ) .
  • Dili Türkçe ve dini İslam  .

 

e) HALİFELİĞİN KALDIRILMASI ( 3 MART 1924 )

  • Hintli lider ( aga han ) ve Afgan lider ( emir alinin ) ismet inönüye gönderdiği Mektupların basına sızması ( m.kemalin halife olmasına biat edecekleri haberi) .
  • Hilafetin kaldırılmasında kanun teklifini veren Şeyh Saffet .
  • Bu mektuplar tanin , ikdam ve tevhid-i efkarda yayınlanmıştır .
    • Bu gazetelerin sahipleri hıyanet-i vataniye kanunuyla yargılanmışlardır .
  • Teokratik düzen sona erdi.
  • Mustafa kemal halifelikle ilgili nih fivr pays gazetesine degerlendirmelerde bulunmuştur ( 1923 ) .

 

Aynı gün ;

  • Tevhidi tedrisat kanunu ( öğretim birliği) : buna bağlı olarak medreselerde kapatıldı .
    • Hüseyin vasıf çınar milli eğitim bakanlığına getiriliyor.
      • Bu kanunla ilgili Önergeyi veren kendisidir.
  • Şeriye ve evkaf vekaleti kaldırıldı ( diyanet işler ve vakıflar genel müdürlüğü ) .
  • Diyanet işleri başkanlığına Ankara müftüsü Rıfat börekçi getirildi .
    • ilk diyanet işleri başkanı olmuştur.
  • Erkanı harbiye yerine ( Genelkurmay başkanlığı – bu kanunla m.v. olamazlar) .
  • Osmanlı hanedanına mensup kişiler yurt dışına sürüldü ( kanun aracılığıyla ) .

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir